بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

قنوت تکوینی و تشریعی در آیه ی 116 سوره ی بقره

چهارشنبه, ۲۹ فروردين ۱۳۹۷، ۰۸:۰۱ ق.ظ

«کُلٌّ لَّهُ قَانِتُون‏»؛ کلمه­ ی «قَانِتُون»، جمع مذکر سالم،[1] و «قنوت» در اصل به معنای اطاعت،[2] دوام بر اطاعت،[3] اطاعت و پرستش همراه با خضوع و فروتنی،[4] و همچنین به معنای خشوع و إقرار بر عبودیت[5] آمده است که به دو قسم تقسیم می­شود:

الف) «قنوت تشریعی»؛ یعنی قنوتی که به دستور شریعت و با اختیار صورت می‌گیرد. از این­رو کسی که نماز می‌خواند آن را با قنوت به­جا می­آورد، چنان­که فرمود: «قُومُواْ لِلَّهِ قَانِتِین»«بقره/۲۳۸»، و فرمود: «یا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّکِ وَ اسْجُدِی»«آل­عمران/۴۳».[6]

ب) «قنوت تکوینی»؛ در این نوع از قنوت، تواضع و خضوع بر اساس شعورِ تکوینی خواهد بود، و «قَانِتُون» به جمیع موجودات سماوی و أرضی اشاره می­نماید. همچنان­که در آیه­ی مورد بحث این­گونه فرمود: «لَهُ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأرْضِ».[7]

از نگاه آیات و روایات، شعور موجودات جهان یک شعور تکوینی به حساب می­ آید؛[8] آیه­ ی 4 از سوره­ی زلزله به همین نکته اشاره نموده و می­فرماید: «یَوْمَئذٍ تُحَدِّثُ أخْبَارَهَا». و آیه­ ی 41 از سوره­­ ی نور نیز به همین مسئله اشاره کرد و چنین فرمود: «أ لَمْ تَرَ أنَّ اللَّهَ یُسَبِّحُ لَهُ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأرْضِ وَ الطَّیْرُ صَافَّاتٍ»؛ به نظر می­رسد مقصود از آیه­ ی مورد بحث، همین مورد اخیر است.



[1]. دعاس و حمیدان و قاسم(1425هـ ق)ج‏1، ص51؛ طالقانى، سید محمود(1362هـ ش)ج‏1، ص278.

[2]. ال‍ف‍راه‍ی‍دی، ‌ال‍خ‍ل‍ی‍ل‌ ب‍ن‌ اح‍م‍د(1409هـ ق)ج‏5، ص129.

[3]. قرشى، سید على اکبر(1371هـ ش)ج‏6، ص41.

[4]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1374هـ ش)ج۳، ص۲۵۰؛ مصطفوى، حسن‏(1430هـ ق)ج‏9، ص323.

[5]. اب‍ن‌ م‍ن‍ظور، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ک‍رم‌‏(1414هـ ق)ج‏2، ص73.

[6]. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج۶، ص۲۹۲.

[7]. ر.ک: همان.

[8]. ر.ک: طیب، سید عبدالحسین‏(1378هـ ش)ج‏1، ص102.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی