بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

«وَ لِلَّهِ المَشْرِقُ وَ المَغْرِبُ»؛ لام در «لِلّه»، ملکیّت است. بر این اساس معنای آیه چنین خواهد بود: «همه جهات براى خدا و در حیطه­ی علم و قدرت و سلطنت اوست».[1]

سؤال: جهت طلوع و غروب خورشید را مشرق و مغرب می­نامند. معمول چنین است که أشیاء را مخلوق خدا می ­نامند در حالی که «جهت»- یعنی شرق و غرب- شئ نیست تا عنوان خلقت بر آن صادق باشد! پس بر چه اساس خداوند در این­جا خود را مالک مشرق و مغربی می­خواند که عنوان شیئیت بر آن اطلاق نمی­شود؟

برای پاسخ به سؤال مذکور چندین راه حل بیان شده است که اجمالا به آنها اشاره می­شود:

الف) منظور از مشرق و مغرب، بلاد مشرق و مغرب است. و سخن مزبور کنایه از آن دارد که خداوند مالک سراسر عالم است.[2]

ب) مقصود آیه این است که خداوند متولّی تابش خورشید از مشرق و غروبش از مغرب است.[3] چنان که حضرت ابراهیم؟ع؟  با این منطق بر مشرکان احتجاج نمود، می­فرماید: «فَإِنَّ اللَّهَ یَأتی‏ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ»«بقره/258».

ج) مقصود این است که خداوند هستی­دهنده و ایجاد کننده­ی آن دو است.[4]

د) هم اختران آسمان، مخلوق او و هم حرکت آنها به اختیار اوست. قهراً مشرق و مغرب نیز که بر این دو امر متوقف است از آنِ خدا خواهد بود.[5]



[1]. طیب، سید عبدالحسین‏(1378هـ ش)ج‏2، ص160.

[2]. زمخشری، محمود(1407هـ ق)ج‏1، ص180؛ همچنین، ر.ک: اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف(1420هـ ق)ج‏1، ص577؛ و نیز، ر.ک: قمى مشهدى، محمد بن محمد رضا(1368هـ ش)ج‏2، ص172.

[3]. ر.ک: طبرسى، فضل بن حسن‏(1372هـ ش)ج‏1، ص364.

[4]. ر.ک: همان.

[5]. جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج6، ص257.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی