بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

«فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى یَأْتِیَ اللَّهُ بِأمْرِهِ»؛ فرمان مزبور در آیه­ی مورد بحث به موقت بودنِ مسئله­ ی عفو و صَفح، اشاره دارد. تا این که دستور بعدیِ خداوند در آیه­ ی 29 از سوره­ ی توبه صادر شد و فرمود: «قَاتِلُواْ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْیَوْمِ الآخِرِ... حَتىَ‏ یُعْطُواْ الْجِزْیَةَ عَن یَدٍ وَ هُمْ صَاغِرُون»،[1] و البته؛ از طرفی برخی دیگر معتقدند: دستور نبرد در آیه­ ی أخیر ناسخِ جمله­ ی «فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا» است.[2]

سؤال: به چه جهت آیه­ ی أخیر، ناسخِ جمله­ ی «فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا» است؟

علامه جوادی در این ارتباط می­نویسد: نسخ مصطلح، در موردی است که دلیلِ منسوخ در دوام و استمرار، ظهور داشته باشد و دلیلِ ناسخ اساس آن را در مقامِ بقاء منهدم کند. در حالی که فرمانِ عفو و صفح، در آیه­ی مورد بحث نه تنها در دوام ظهور ندارد، بلکه با وعده­ی تحوّل و نویدِ تبدّل همراه است و در چنین موردی مجال نسخ نیست؛ خواه آن دلیل منسوخ به امر تکوینی مقیّد و به غایت عینی مغیّا باشد؛ و یا به امر تشریعی مقیّد و به غایت اعتباری مغیّا و از سنخ حکمت عملی باشد.[3]



[1]. حسینى همدانى، سید محمد حسین(1404هـ ق)ج‏1، ص291؛ جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج۶، ص۱۵۹.

[2]. جصاص، احمد بن علی(1405هـ ق)ج‏1، ص74؛ اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف(1420هـ ق)ج‏1، ص559؛ میبدى، رشید الدین احمد(1371هـ ش)ج‏1، ص313.

[3]. برای اطلاعات بیشتر، ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج6، ص159 و ۱۶۰.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۱)

  • سیّد محمّد جعاوله
  • احسنت
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی