بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

«نسخ» در بیان لغت و شرع در آیه ی 106 سوره ی بقره

پنجشنبه, ۲۱ دی ۱۳۹۶، ۰۸:۳۲ ق.ظ

واژه ­ی «نسخ» از نگاه لغت یعنی «إزاله­ی شی­ای یه شئِ دیگر»؛[1] مثل این که بگویند: «نَسَخَت الشَّمسُ الظّلَ»،[2] یعنی خورشید سایه را از میان برد و جایگزین آن شد. این کلمه در بیانِ شرع، به معنای ابطال و برداشتن حکمِ واقعی- که قبلاً در دین الهی ثابت بود- گفته می­شود. زیرا این کلمه به معنای «ابطال»[3] هم آمده است، از این­رو چنین می­ گوییم: «نسخت الشمس الظل تنسخه، إذا أذهبته و أبطلت».[4]

به عنوان مثال؛ در آیه­ ی 15 از سوره­ ی نساء، حکم عمل شنیعِ زنا که با چهار شاهد ثابت شده باشد این بود که او را در خانه زندانی کنند تا بمیرد، فرمود: «فَأمْسِکُوهُنَّ فِی الْبُیُوتِ حَتَّى یَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ»، اما این حکم به وسیله آیه­ ی 2 از سوره­ ی نور نسخ شد، چنان­که فرمود: «الزَّانِیَةُ وَ الزَّانىِ فَاجْلِدُواْ کُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِاْئَةَ جَلْدَةٍ»، بر طبق این آیه؛ حکم زنای محصنه، رجم و حکم زنای غیر محصنه نیز تعزیر تا صد تازیانه است. از این­رو حکم آیه­ ی سابقه به وسیله ­ی آیه­ ی أخیر باطل شد.[5]



[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412هـ ق)ص801؛ بیضاوى، عبدالله بن عمر(1418هـ ق)ج‏1، ص99؛ ابن عاشور، محمد بن طاهر(1420هـ ق)ج‏1، ص638.

[2]. ابن عجیبه، احمد(1419هـ ق)ج‏1، ص148؛ اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف(1420هـ ق)ج‏1، ص540؛ داور پناه، ابوالفضل(1375هـ ش)ج‏2، ص459.

[3]. فخر رازى، محمد بن عمر(1420هـ ق)ج‏3، ص636؛ گنابادى، سلطان محمد(1408هـ ق)ج‏1، ص130؛ کرمى حویزى، محمد(1402هـ ق)ج‏1، ص132.

[4]. طنطاوى، سید محمد(1407هـ ق)ج‏1، ص241.

[5]. ر.ک: قمى، على بن ابراهیم(1404هـ ق)ج‏1، ص133؛ همچنین، ر.ک: طبرى کیا هراسى، ابوالحسن على بن محمد(1405هـ ق)ج‏4، ص292؛ و نیز، ر.ک: طب‍رس‍ی‌، ف‍ض‍ل‌ ب‍ن‌ ح‍س‍ن‌(1428هـ ق)ج‏1، ص243.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی