بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

خطابات قرآنی در آیه ی104 سوره ی بقره

يكشنبه, ۱۷ دی ۱۳۹۶، ۰۱:۱۵ ب.ظ

«یَا أیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»؛ خطاب­های قرآنی دارای اقسامی است، اما به طور عمده می­توان آنها را به دو قسم تقسیم نمود:

قسم اول) «خطاب به پیروان امم پیشین»: این نوع از خطاب به سه قسم تقسیم می­شود:

الف) «خطاب عام»؛ مانند لفظ «قوم»، این کلمه برای ادیانِ گذشته زیاد استعمال شده است؛ نظیر قوم نوح و هود علیه السلام، چنان­که در آیه­ ی ۲۸ از سوره­ ی هود می­ فرماید: «قالَ یا قَوْمِ أ رَأیْتُمْ إِنْ کُنْتُ عَلى‏ بَیِّنَةٍ».

ب) «خطاب خاص»؛ مانند اصحاب مدین، اصحاب الرّس و قوم بنی اسرائیل.

ج) «خطاب أعم»؛ مانند خطاب­هایی که مخاطبشان اهل توحیدند. چنان­که در آیه­ ی ۴۷ از سوره­ ی نساء می­ فرماید: «یَا أیُّهَا الَّذِینَ اُوتُوا الْکِتَابَ».

قسم دوم) «خطاب به امت اسلام»: این خطابات، از قبیل خطاب­هایی هستند که به لفظ «ایمان» آمیخته شده است؛ و به دو صورت می­آیند:

الف) «خطاب به مؤمنان صدر اسلام»؛ همانند خطابی که در آیه­ی مورد بحث چنین می­فرماید: «یَا أیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا». لازم به ذکر است؛ جناب سیوطی در کتاب خود- «الدُّر المنثور»- روایتی را از رسول خدا صل الله علیه و آله به نقل از ابن عباس می­ آورد که حضرت چنین فرمود: «مَا اُنْزِلَ آیَةٌ فِیهَا «یا أیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» إلا وَ عَلِیٌّ رَأْسُهَا وَ أمِیرُهَا».[1] چنان­که در روایتی دیگر به همین مضمون این­گونه آمده است: «ما رواه أحمد بن حنبل فی مسنده مرفوعا إلى عکرمة عن ابن عباس رضی الله عنه قال سمعته یقول: لیس من آیة فی القرآن «یا أیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» إلا و علی رأسها و أمیرها و شریفها و لقد عاتب الله عزّ و جلّ أصحاب محمد صل الله علیه و آله فی القرآن و ما ذکر علیا إلا بخیر و روی نحو هذا من طریق أبی نعیم مرفوعا».[2]

ب) «خطاب به همه­ ی مؤمنان»؛ چنان­که در آیه­ ی ۳۲ از سوره­ ی نور می­فرماید: «وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمیعاً أیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ».[3]



[1]. سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر(1404هـ ق)ج1، ص104.

[2]. ابن طاووس، احمد بن موسی(بی­تا)ص32؛ حسکانى، عبیدالله بن احمد(1411هـ ق)ج1، ص68؛ ابن بطریق، یحیى بن حسن‏(1407هـ ق)النص، ص263.

[3]. جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج۶، ص۳۳.


  • سعید شریف دینی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی