بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

نظام اجتماعی جامعه در آیه ی 83 سوره ی بقره

دوشنبه, ۲۰ شهریور ۱۳۹۶، ۰۲:۲۱ ب.ظ

«وَ ذِی الْقُرْ‌بَی وَ الْیَتَامَی وَ الْمَسَاکِین»؛ و به خویشاوندان و کودکانِ پدرمرده و بینوایان نیکى کنید.

- ماده­ی سوّم: «نظام اجتماعی»؛ هر جامعه­ ای همواره متشکل از سه قشر است:

1. خویشان (أعم از خویشانِ ثروتمند و غیر ثروتمند، یتیم و یا غیر یتیم)، 2. ایتام، 3. فقراء

همان­گونه که نظم خانه و خانواده در سایه­ ی احسان به پدر و مادر متحقق می­شود، نظم اجتماعی نیز با احسان به خویشان و ایتام و فقراء تحصیل و تکمیل می­گردد.

واژه­ی «أیتام»- جمعِ «یتیم»[1]- به معنای منفرد و تک و تنهاست،[2] و در اصطلاح به فردی اطلاق می­شود که قبل از سنِ بلوغ پدرِ خویش را از دست داده باشد.[3]

بر اساس آنچه گفته شد، این کلمه بر مصادیق فراوانی قابل اطلاق خواهد بود،[4] مثلاً؛

1. به دُرّی که درون صدف است، «الدُّرة الیتیمه»[5]- یعنی «دُرّ یتیم»[6]- می­گویند.

2. به نابغه­ ی کم نظیر، «یتیمة الدّهر» می­گویند.[7]

3. به شعری که با شعر دیگران قاطی نشده، «بیت یتیم» می­گویند.[8]

4. به کودک بی­سرپرست نیز «یتیم» می­گویند، زیرا تنهاست.[9]

و البته؛ واژه­ ی «یتیم» گاهی به معنای تأخیر و غفلت و از یاد بردنِ ذهن نیز می­آید.[10]



[1]. طریحی، فخر الدین بن محمد(1380هـ ش)ج‏6، ص190.

[2]. اب‍ن ‌م‍ن‍ظور، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ک‍رم‌‏(1414هـ ق)ج‏12، ص645؛ گنابادى، سلطان محمد(1408هـ ق)ج‏1، ص166؛ آلوسى، سید محمود(1415هـ ق)ج‏1، ص308.

[3]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412هـ ق)ص889؛ موسوى سبزوارى، سید عبدالأعلى(1409هـ ق)ج‏3، ص294؛ ابیارى، ابراهیم(1405هـ ق)ج‏8، ص622.

[4]. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج5، ص356 و 357.

[5]. آلوسى، سید محمود(1415هـ ق)ج‏1، ص308؛ محی ­الدین، درویش(1415هـ ق)ج‏2، ص149؛ بحرانى، هاشم بن سلیمان‏(1416هـ ق)ج‏5، ص685.

[6]. جوادی آملی، عبدالله(1386هـ ش)ج1-4، ص38؛ خانى، رضا و ریاضى، حشمت الله(1372هـ ش)ج‏2، ص347.

[7]. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1386هـ ش)ج1-4، ص38.

[8]. ر.ک: خطیب، عبدالکریم(1386هـ ق)،ج‏9، ص1081.

[9]. ر.ک: طالقانى، سید محمود(1362هـ ش)ج‏1، ص215.

[10]. اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف(1420هـ ق)ج‏1، ص453؛ همچنین، ر.ک: مصطفوى، حسن‏(1430هـ ق)ج‏14، ص230؛ و نیز، ر.ک: ابن جوزى، عبدالرحمن بن علی(1422هـ ق)ج‏1، ص84.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی