بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

بر آستان حضرت دوست

مطالب علمی و مذهبی

«وَ ما تُقَدِّمُوا لِأنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّه‏»؛ سؤال: مقصود از «خَیرٍ» در این بخش از آیه چیست؟

جواب: در این ارتباط اقوالی مطرح شده است که بیان پاره­ای از آنها پرداخته می­شود:

الف) علامه­ ی جوادی می ­فرماید: مراد از «خیر» در آیه­ ی مورد بحث، همان تجسّم عمل است.[1]

به نظر ما؛ با این که سخن مزبور از استحکام بالایی برخوردار است و لکن این سخن که «خیر» را به تجسّم عمل اختصاص بدهیم، با روح برخی از آیات و روایات در تخالف خواهد بود. به عنوان نمونه؛ آیه ­ی 57 از سوره­ ی یوسف، أجر أخروی را «خیر» دانسته و این­گونه معرفی می­کند: «وَ لاجْرُ الْآخِرَةِ خَیْرٌ لِلَّذینَ آمَنُوا وَ کانُوا یَتَّقُون».

ب) برخی دیگر از مفسران معتقدند: مقصود از «خَیرٍ»، «ثواب» است؛ «أی؛ تَجِدُوا ثَوابَهُ».[2] لازم به ذکر است علامه جوادی این رأی را به فخر رازی نیز منتسب می­کند.[3]

به نظر ما؛ این نظر با آیه­ ی 30 از سوره­ ی آل ­عمران در تخالف است؛ چنان­که فرمود: «یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أنَّ بَیْنَها وَ بَیْنَهُ أمَداً بَعیداً»، زیرا این آیه دلالت دارد بر این که فرد، عین عمل را می‌یابد. عینیت به معنای این است که در قیامت عمل هر کس به صورت­های گوناگون ظاهر می‌شود به طوری که انسان می‌فهمد این چیزی که مشاهده می‌کند عین کار اوست منتها آن را در قالب صورت­های بهشتی- همچون؛ نهر شیر یا عسل و قصرها- می‌بیند. چنان­که فرمود: «مَّثَلُ الجَنَّةِ الَّتىِ وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِیهَا أنْهارٌ مِّن مَّاءٍ غَیْرِ ءَاسِنٍ وَ أنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ یَتَغَیَّرْ طَعْمُهُ وَ أنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِینَ وَ أنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّی وَ لَهُمْ فِیهَا مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِّن رَّبّهِمْ کَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فىِ النَّارِ وَ سُقُواْ مَاءً حَمِیماً فَقَطَّعَ أمْعَاءَهُ»«محمد/15».

پس مقصود از عینِ عمل، عینیت مادی نیست بلکه این مسئله همانند غذای سالمی است که آن را می‌خورید. و در عرف نیز، به رشد و نموی که از خوردن غذای سالم برای بدن ایجاد می‌شود می­گویند: این رشد و نمو عین همان غذای سالم است.

ج) عده­ای دیگر از مفسران معتقدند: مقصود از «خیر»، «مال» است، یعنی صدقه­ای که با رغبت در راه خدا داده می شود.[4]

د) به نظر می­رسد؛ قرآن کریم در صدد اشاره به این مطلب باشد که اطاعت از دستورات خداوند، بی­هدف نیست، یعنی نظیر اطاعت عبد از مولی و رعیت از کارفرما نیست. بلکه انسان­ها در آن­جا مراتب، مقامات و درجات خودشان را می‌بینید. زیرا، کلمه­ی «خیر» اسم تفضیل نیست، بلکه نوعی وصف است- مثل شیخ- به معنای مطلوب، یعنی مطلوب، اصل اعمال و پیامد زیبای آن را خواهید دید. سرنوشت و نهایت کار شما بی­ هدفی نیست بلکه زندگی یک مسلمان قطعاً دارای غایت و هدف است و شما این هدف و مقصود را در آن­جا خواهید دید. برخلاف فردِ کافر که هم­اکنون به بی­هدف بودنِ عملش واقف است. بنابراین، درک هدف والای زندگانیِ موقتِ دنیوی و پی بردن به پوچی زندگی کافر، بزرگترین خیری است که مؤمن از هم­اکنون به آن رسیده است در حالی که کافر درک فوق را ندارد.



[1]. برای اطلاعات بیشتر، ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج6، ص۱۷۶-۱۷۴.

[2]. طبرسى، فضل بن حسن‏(1372هـ ش)ج‏1، ص355؛ میبدى، رشید الدین احمد(1371هـ ش)ج‏10، ص271؛ نووى جاوى، محمد بن عمر(1417هـ ق)ج‏1، ص۳۹.

[3]. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله(1385هـ ش)ج6، ص۱۷۵ (پاورقی).

[4]. بغدادى، علاء الدین على(1415هـ ق)ج‏1، ص71؛ بغوى، حسین بن مسعود(1420هـ ق)ج‏1، ص155.

  • سعید شریف دینی

نظرات  (۱)

  • سیّد محمّد جعاوله
  • احسنت
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی